Belediyelerde Yapay Zekâ Dönüşümü: Mimari ve Veri Yönetimi

X Mind Solutions olarak, “Belediyeler için Yapay Zekâ Dönüşümü Araştırması Projesi” kapsamında gerçekleştirilen kapanış oturumuna katıldık. Marmara Belediyeler Birliği’nin ev sahipliği yaptığı çalıştayda, sahada edindiğimiz deneyimlerden hareketle belediyelerde yapay zekâ projelerinin nasıl ele alınması gerektiğine ilişkin pratik değerlendirmelerimizi aktardık. Katkımızın odağında, farklı proje türlerinin ayrıştırılması, hesaplama kaynaklarının ortak kullanımı ve verinin doğru ortamda tutulmasını sağlayacak mimari kararlar vardı.

Oturumda özellikle vurguladığımız konu, bütün yapay zekâ projelerinin aynı çerçevede değerlendirilmemesi gerektiğiydi. Büyük dil modellerine dayanan operasyonel işler, makine öğrenmesi kullanan analitik projeler ve saha otomasyonları ayrı sınıflandırılmalı. Bu ayrım, yalnızca kullanılan teknolojiyi tanımlamak için değil, her işin veri ihtiyacını, çalışma biçimini ve altyapı gereksinimini doğru değerlendirmek için de önem taşıyor. Belediye ölçeğinde dönüşüm planlanırken başlangıç noktası, model seçmekten önce ihtiyacın niteliğini belirlemek olmalı.

Altyapı tarafında ise ortak GPU kaynaklarının sağlayabileceği maliyet avantajına dikkat çektik. Gündüz saatlerinde yoğunlaşan büyük dil modeli kullanımının yanında, gece saatlerinin makine öğrenmesi modellerinin çalıştırılmasına ayrılması, kaynakların daha dengeli kullanılmasına yardımcı olabilir. Buradaki yaklaşım, her proje için birbirinden bağımsız kapasite oluşturmak yerine iş yüklerini birlikte planlamak. Bunun uygulanabilirliği ise projelerin çalışma süreleri, kapasite ihtiyaçları ve birbirleriyle kaynak paylaşımına uygunluğu üzerinden değerlendirilmelidir.

Veri yönetimi ve KVKK boyutunda, yerel büyük dil modellerinin önemini öne çıkardık. Belediye verilerinin nerede işlendiği ve hangi sistemlere aktarıldığı, mimari tasarımın başında ele alınması gereken konular arasında. Yerel model yaklaşımını, hassas veriler üzerindeki kontrolü korumak açısından kritik bir gereklilik olarak değerlendiriyoruz. Bununla birlikte, modeli kurum içinde çalıştırmak tek başına KVKK uyumu sağlamaz; erişim yetkileri, veri işleme süreçleri ve güvenlik önlemleri de birlikte değerlendirilmelidir.

Belediyelerde yapay zekâ dönüşümünü yalnızca bir model seçimi meselesi olarak görmüyoruz. Doğru mimariyi kurmak, veriyi uygun ortamda tutmak ve çözümü sahadaki işleyişle buluşturmak, birlikte ele alınması gereken başlıklar. Kapanış oturumunda paylaştığımız yaklaşım da bu bütünlüğe dayanıyordu. Çalıştaya ev sahipliği yapan Marmara Belediyeler Birliği’ne ve emeği geçen herkese teşekkür ediyor; bu çalışmanın belediyelerin yapay zekâ projelerini değerlendirirken yararlanabileceği bir referans noktası olmasını diliyoruz.